Zdjęcie podglądowe tematu artykułu jakim jest obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości

Psycholog Wrocław lub online

Czym Jest Obsesyjno-Kompulsyjne Zaburzenie Osobowości?

Co znajdziesz w tym artykule:

Normalna i patologiczna sumienność

Na cechy obsesyjno-kompulsyjne, m.in. sumienność, skrupulatność czy zaangażowanie w pracę, można spojrzeć jak na rodzaj przystosowania życiowego. Co ważne, przystosowanie to niekoniecznie musi się wiązać z nadmiernym dyskomfortem jednostki. W kulturze zachodniej niektóre z nich mogą być uznane za adaptacyjne, np. nacisk na szczegóły, pracę i produktywność czy perfekcjonizm. Badania przeprowadzone na grupie lekarzy medycyny potwierdzają, że część z cech osobowości obsesyjno-kompulsyjnej przyczynia się do osiągnięcia sukcesu zawodowego. Zwłaszcza bezgraniczne oddanie pracy prowadzi do znaczących wyników także w pozostałych zawodach, w których wykonywaniu istotna jest drobiazgowość. O osobowości obsesyjno-kompulsyjnej można myśleć jak o kontinuum. Na jednym krańcu zdrowia znajduje się styl osobowości obsesyjnej, a na krańcu patologii – obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości.

Osoba zdrowa o obsesyjno-kompulsyjnym stylu osobowości pragnie wykonywać swoje zadania bezbłędnie. Natomiast perfekcjonizm osoby z zaburzeniem osobowości tego typu utrudnia bądź nawet uniemożliwia kończenie zadań. Typowymi warunkami, w których wyzwalana czy aktywowana jest charakterystyczna dla tego zaburzenia dezadaptacyjna odpowiedź, są sytuacje związane z władzą i autorytetem lub wymagania związane z bliskimi relacjami. Jednak w życiu człowieka są pewne okresy, takie jak np. czas po narodzinach dziecka, w których osoby w innych okolicznościach normalne zachowują się i doświadczają w sposób nacechowany obsesyjnością i kompulsyjnością. W takim przypadku nie można orzekać o zaburzeniu osobowości.

Cechy obsesyjno-kompulsyjnego zaburzenia osobowości

W klasyfikacji DSM-IV obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości wraz z unikowym oraz zależnym zaburzeniem osobowości tworzy wiązkę C. W wiązce tej najważniejsze są lęk i zahamowanie zachowania. Opisywane zaburzenie jest nieadaptacyjnym wzorcem nadmiernego perfekcjonizmu i znaczącej potrzeby kontroli, która wpływa na wszystkie obszary życia jednostki. Zaburzenie to charakteryzuje osiem cech osobowości: zaabsorbowanie szczegółami, perfekcjonizm, nadmierne poświęcenie pracy, hipermoralność, niezdolność pozbycia się niepotrzebnych przedmiotów, niezdolność delegowania zadań, skąpstwo oraz sztywność i upór.

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna bywa inaczej określana jako osobowość anankastyczna. Klasyfikacja ICD-10 definiuje ją jako wzorzec zdominowany podobną grupą cech. Wyróżnia dodatkowo takie właściwości funkcjonowania, jak: nadmierne wątpliwości, pedanterię i konwencjonalność oraz pojawianie się natarczywych, niechcianych myśli bądź impulsów. Do rozpoznania zaburzenia konieczna jest obecność przynajmniej trzech wymienionych wcześniej cech lub zachowań.

Kryteria diagnostyczne ICD-10

Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości cechuje się: 

  • nadmiarem wątpliwości i ostrożności;
  • pochłonięciem przez szczegóły, regulaminy, inwentaryzowanie, porządkowanie, organizowanie lub schematy postępowania;
  • perfekcjonizmem, który przeszkadza w wypełnieniu zadań;
  • nadmierną sumiennością, skrupulatnością i nadmiernym skupieniem się na produktywności – z zaniedbaniem przyjemności i związków międzyludzkich;
  • nadmierną pedanterią i uległością wobec konwencji społecznych;
  • sztywnością i uporem;
  • nierozsądnym przypuszczaniem, że inni dokładnie podporządkują swe działania sposobom działania pacjenta albo nieracjonalna niechęć do przyzwalania innym na działanie;
  • pojawianiem się (wtrącaniem) natarczywych a niechcianych myśli albo impulsów.

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna – podtypy Millona

Sumienna

Podtyp ten cechuje osobę, która jest skrępowana regułami i obowiązkami. Osoba ta jest poważna, pracowita, pedantyczna, skrupulatna, niezdecydowana, nieelastyczna, wyraźnie pozbawiona wiary w siebie, boi się pomyłek i błędów.

Purytanin

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna z cechami osobowości paranoicznej. Osoba ta jest surowa, przekonana o własnej moralnej wyższości, nietolerancyjna, o dogmatycznych poglądach, gorliwa. Osoby te nie uznają kompromisów, są skłonne do oburzenia i ferowania sądów. Ponadto cechuje je ponurość i pruderyjność. Muszą kontrolować własne odrażające impulsy i fantazje i przeciwdziałać im.

Biurokrata

Człowiek, który czuje się silny w formalnych organizacjach. Reguły grupy zapewniają mu poczucie tożsamości i bezpieczeństwo. Jest nadgorliwy, władczy, pozbawiony wyobraźni, wścibski, natrętny, małostkowy, posiada „ciasny umysł”.

Sknera

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna z cechami osobowości schizoidalnej. Osoba o tym podtypie jest skąpa, chciwa, niezdolna do dawania, dzielenia się z innymi, rozstawania się z rzeczami. Zabezpiecza się przed stratą, obawia się wtargnięcia w pustkę jej świata wewnętrznego. Boi się ujawnienia własnych ciemnych stron i sprzecznych impulsów.

Spętana

Osoba pełna wewnętrznych sprzeczności, czuje się udręczona, ma zamęt w głowie. Jest niezdecydowana, zdezorientowana, nękana wewnętrznymi konfliktami, chaosem i frustracjami. Natrętne myśli i przymusowe czynności służą opanowaniu sprzecznych emocji.

Funkcjonowanie osób z zaburzeniem

Osoby cierpiące na obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości żyją w czarno-białym świecie, w którym nie ma miejsca na żadne błędy, niedociągnięcia, na żadne odcienie szarości. Uważają pracę za największą wartość i całkowicie się jej poświęcają. Dbają o to, by jej jakość stała na najwyższym poziomie. Sumienność, pracowitość i perfekcjonizm uważają za najważniejsze cechy, które cenią wysoko zarówno u siebie, jak też u innych. Najmniejszy błąd może u nich spowodować ogromne poczucie winy i sprawić, że uznają całą swoją pracę za kompletnie bezwartościową. 

Osoby cierpiące na to zaburzenie osobowości rzadko znajdują czas dla siebie lub rodziny, nie widzą w tym jednak problemu, ze względu na swoje absolutne przekonanie o priorytetowym znaczeniu pracy. Poświęcanie czasu rodzinie może znaleźć się na ich liście rzeczy do zrobienia, jako coś co dobry/a mąż/żona czy ojciec/matka powinni robić, ale nie potrafią odnaleźć w tym przyjemności. Dotyczy to również innych czynności mających na celu służyć przyjemność. 

Osoby z obsesyjno-kompulsyjnym zaburzeniem osobowości robią wszystko, żeby nie dopuszczać do siebie emocji. Dopuszczenie emocji według nich mogłoby doprowadzić do utraty kontroli, czego bardzo się. Ludzie z tym zaburzeniem nie lubią wieloznaczności, dlatego sztywno trzymają się swojego ustalonego planu, reguł i skupiają uwagę na drobiazgach. Wszystko co wiąże się z odbieganiem od schematu wywołuje u nich napięcie i niepokój. 

Osobom tym towarzyszy nieustanny lęk, że mogły lub w przyszłości mogą popełnić jakiś błąd. Przeżywają większość swojego życia w przeszłości lub przyszłości. Bardzo dużo czasu zabiera im analizowanie co powinny zrobić z taką czy inną sytuacją lub co mogło być niewłaściwego w tym, co już zrobiły. Trudno im się skupić na doświadczaniu „tu i teraz”, tracąc przy tym piękno chwil. Niezmiernie rzadko mają okazję do przeżywania radości czy uniesień.

Leczenie zaburzenia

Osoby kompulsyjne podchodzą do terapii zadaniowo. Problem pojawia się w związku z ich niechęcią do nawiązania kontaktu ze swoimi emocjami. W przypadku osób z tym zaburzeniem osobowości pomocna jest wyraźna struktura terapii, jej stałość, konkretny schemat, logiczny plan terapii i jasno określone zasady. Można spodziewać się, że ludzie z osobowością anankastyczną będą chcieli zostać „wzorowymi pacjentami” i będą analizować każdą swoją odpowiedź, w obawie przed udzieleniem „nieprawidłowej”.

Osobom z tym zaburzeniem osobowości najlepiej jest tłumaczyć terapię w kategorii badania naukowego, objaśniać wszystko krok po kroku, w spójny, logiczny sposób, który będzie dla nich atrakcyjny. Mówiąc prościej terapia osoby z obsesyjno-kompulsyjnym zaburzeniem osobowości powinna uwzględniać jej preferencje do tłumaczenia wszystkiego „na rozum”. Ponadto ważne, aby miała strukturę i jasno określone zasady. Powinna posiadać konkretny plan i bardzo powoli zmierzać do kontaktowania się ze swoimi emocjami. Dobrze jest też zacząć od mniejszych problemów, żeby osoby cierpiące mogły zobaczyć na własne oczy, że są w stanie dokonać zmiany.

Komentarze

Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

PRZEWODNIK PSYCHOLOGICZNY

Pierwsza wizyta u psychologa lub psychoterapeuty

Pobierz darmowy przewodnik, dzięki któremu dowiesz się m. in.:

Pobierając przewodnik, zapisujesz się także do naszego psychologicznego newslettera dla pacjenta, w którym średnio raz na dwa tygodnie piszemy m. in. o skutecznych sposobach radzenia sobie ze stresem.

Umów wizytę we Wrocławiu lub online

PSYCHOLOG WROCŁAW LUB ONLINE

„Często doradzam sobie i swoim pacjentom, żeby wyobrazili sobie swoje życia za rok albo za pięć lat i żeby pomyśleli o nowych żalach, które się nazbierają w tym czasie. A potem stawiam im pytanie: ‘Jak możesz zacząć żyć teraz, żeby nie tworzyć nowego żalu? Co musisz zrobić, żeby zmienić swoje życie?”

Irvin D. Yalom

Prześlij osobie, której ten artykuł może się przydać

Mogą Cię też zainteresować podobne artykuły

zdjęcie podglądowe tematu artykułu jakim jest strategiczne terapia rodzin
Psychologia

Strategiczna terapia rodzin

Słowem wstępu Strategiczna terapia rodzin to wyjątkowe podejście, które pomaga rodzinom lepiej zrozumieć i poprawić wzajemne relacje. Jej głównym celem jest nie tylko rozwiązywanie problemów,

Czytaj więcej »
KlinikaMitraszewscy_footer

Do zobaczenia na spotkaniu

„Rozumienie jest trudne, dlatego większość ludzi ocenia.”
– Carl Gustav Jung

2023 © wszystkie prawa zastrzeżone

KlinikaMitraszewscy_footer

Do zobaczenia na spotkaniu

Psycholog Wrocław lub online

„Rozumienie jest trudne, dlatego większość ludzi ocenia.”
– Carl Gustav Jung

0
Jesteśmy ciekawi co myślisz, skomentuj!x