zdjęcie podglądowe tematu artykułu jakim jest samospełniające się proroctwo

Psycholog Wrocław lub online

Samospełniające się proroctwo

Co znajdziesz w tym artykule:

Samospełniające się proroctwo

Samospełniające się proroctwo to psychologiczne zjawisko, w którym nasze przekonania i oczekiwania nieświadomie wpływają na nasze działania, prowadząc do realizacji tych przekonań. Znane jest również jako efekt Pigmaliona. To, w co wierzymy o sobie, innych, czy nawet przyszłych wydarzeniach, może mieć potężny wpływ na rzeczywistość. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak nasze myśli kształtują nasze doświadczenia.

Mechanizm działania samospełniającego się proroctwa

Samospełniające się proroctwo działa na kilka sposobów. Po pierwsze, nasze przekonania wpływają na nasze zachowania. Jeśli na przykład wierzymy, że nie jesteśmy dobrzy w matematyce, możemy unikać zadań matematycznych, co tylko pogłębia nasze przekonanie o własnych brakach. Po drugie, nasze oczekiwania mogą wpływać na innych. Na przykład nauczyciel, który wierzy, że dany uczeń jest mniej zdolny, może mu poświęcać mniej uwagi, co w efekcie rzeczywiście może obniżyć osiągnięcia tego ucznia.

Samospełniające się proroctwo pozytywne – efekt Galatei

Efekt Galatei to psychologiczny fenomen, który jest w pewien sposób przeciwieństwem efektu Pigmaliona, samospełniającego się proroctwa. Nazwa pochodzi od mitu o Pigmalionie i Galatei. W micie tym rzeźbiarz Pigmalion zakochuje się w posągu, który sam stworzył. Jego miłość ożywia posąg, przemieniając go w żywą kobietę, Galateę.

W kontekście psychologii efekt Galatei odnosi się do zwiększenia wydajności, motywacji lub osiągnięć wynikających z wewnętrznego przekonania i oczekiwań nas  w stosunku do samych siebie. Innymi słowy, jest to sytuacja, w której pozytywne oczekiwania prowadzą do lepszych wyników.

Kluczowe aspekty efektu Galatei

Sami ustalamy sobie wysokie standardy i cele, co sprzyja motywacji i zaangażowaniu w dążeniu do tych celów. Wysokie oczekiwania wobec siebie mogą zwiększać poczucie własnej wartości i wiary w swoje możliwości. Osoby doświadczające efektu Galatei często lepiej radzą sobie z samoregulacją. To oznacza, że są w stanie skutecznie kierować swoim zachowaniem w kierunku osiągnięcia pożądanych wyników. Pozytywne oczekiwania prowadzą do lepszych wyników, ponieważ jesteśmy bardziej zmotywowani i zaangażowani w osiąganie sukcesów. Osoby, które skupiają się na swoich własnych pozytywnych oczekiwaniach, mogą być mniej podatne na negatywne stereotypy czy oczekiwania innych osób. Efekt Galatei podkreśla znaczenie wewnętrznych przekonań i oczekiwań w kształtowaniu osobistego sukcesu i osiągnięć. Pokazuje, jak ważna jest wiara w siebie i pozytywne nastawienie w realizacji osobistych celów i zrealizowaniu pozytywnego samospełniającego się proroctwa.

Samospełniające się proroctwo – efekt Golema

Efekt Golema to psychologiczne zjawisko, powiązane z samospełniającym się proroctwem. Efekt Golema odnosi się do sytuacji, w której niskie oczekiwania wpływają negatywnie na wydajność lub zachowanie osoby. Nazwa „efekt Golema” wywodzi się z żydowskiego folkloru, w którym Golem jest stworzoną z gliny istotą, ożywioną przez magiczne rytuały. Golem, choć pierwotnie stworzony do ochrony, często kończy jako źródło destrukcji ze względu na swoje ograniczone zrozumienie i brak kontroli.

Kluczowe aspekty efektu Golema

Jeśli osoba (np. nauczyciel, przełożony, rodzic) ma niskie oczekiwania wobec innej osoby (np. ucznia, pracownika, dziecka), może to nieświadomie wpływać na jej zachowanie w taki sposób, że osoba ta rzeczywiście zaczyna gorzej funkcjonować. Negatywne oczekiwania mogą obniżyć motywację i samoocenę osoby, która je odbiera, co z kolei prowadzi do słabszych wyników w różnych działaniach. Podobnie jak w przypadku efektu Pigmaliona, efekt Golema jest rodzajem samospełniającego się proroctwa. Negatywne oczekiwania prowadzą do ich własnej realizacji poprzez wpływ na zachowanie i postawy. Negatywne oczekiwania mogą również zaszkodzić relacjom interpersonalnym. Mogą powodować brak zaufania i wsparcia, co dodatkowo pogłębia negatywne skutki dla osoby, której te oczekiwania dotyczą. W środowisku, gdzie panują niskie oczekiwania, może się rozwinąć cykl negatywnej komunikacji i interakcji, który utrudnia pozytywne zmiany i rozwój.

Wyżej opisany efekt Golema podkreśla, jak ważne jest unikanie negatywnych stereotypów i oczekiwań. Mogą one mieć dalekosiężne i szkodliwe konsekwencje dla rozwoju, wyników i samopoczucia osób, które ich doświadczają.

Efekt Rosenthala

Efekt Rosenthala, będący formą samospełniającej się przepowiedni, został nazwany na cześć Roberta Rosenthala, amerykańskiego psychologa. Rosenthal w latach sześćdziesiątych XX wieku przeprowadził znaczący eksperyment. Badał, jak oczekiwania społeczne wpływają na zachowanie osób objętych tymi oczekiwaniami.

Podczas badania w jednej ze szkół podstawowych na zachodnim wybrzeżu w San Francisco, Rosenthal i jego współpracowniczka, nauczycielka Lenore F. Jacobson, przeprowadzili serię testów inteligencji na grupie uczniów rozpoczynających edukację. Po ich zakończeniu Rosenthal przedstawił nauczycielom wybraną grupę uczniów, którzy rzekomo osiągnęli najlepsze wyniki. Zasugerował, że ci uczniowie będą odnosić największe sukcesy w trakcie roku szkolnego. Kiedy testy zostały powtórzone rok później, wyniki potwierdziły te oczekiwania. Wybrani uczniowie osiągnęli znacznie lepsze wyniki w testach IQ w porównaniu do innych.

Kluczowym aspektem tego eksperymentu było jednak wprowadzenie nauczycieli w błąd. Rosenthal, po zakończeniu pierwszej serii testów, wskazał nauczycielom uczniów wybranych losowo, bez względu na ich początkowe wyniki. Zgodnie z oczekiwaniami Rosenthala, nauczyciele zaczęli poświęcać więcej uwagi tym uczniom, którzy z kolei, dążąc do spełnienia oczekiwań nauczycieli, poświęcili więcej czasu na naukę, co w efekcie przyniosło oczekiwane rezultaty.

Jak przeciwdziałać samospełniającemu się proroctwu?

Aby zapobiec negatywnym efektom samospełniającego się proroctwa, ważne jest zrozumienie własnych przekonań i oczekiwań jest kluczowe. Refleksja nad tym, jak nasze myśli wpływają na nasze działania, może pomóc zmienić negatywne wzorce. Zamiast skupiać się na negatywnych przekonaniach, warto próbować rozwijać pozytywne myślenie o sobie i innych. Być gotowym na to, że rzeczywistość może być inna niż nasze przekonania i akceptować nowe doświadczenia. W relacjach z innymi ważne jest, by wyrażać oczekiwania i przekonania. To może pomóc uniknąć nieporozumień i negatywnych efektów samospełniających się proroctwa.

Regularna refleksja nad własnymi przekonaniami i ich potencjalnym wpływem na zachowanie może pomóc w ich zidentyfikowaniu. Regularne oceny i otwarty feedback mogą pomóc w identyfikowaniu i korygowaniu nieświadomych zachowań. Pomóc może również praca zespołowa, która promuje równość i szacunek, może pomóc w zmniejszeniu wpływu nieświadomych przekonań na decyzje grupowe.

Podsumowanie

Samospełniające się proroctwo to zjawisko psychologiczne, w którym nasze przekonania i oczekiwania nieświadomie wpływają na nasze działania, co prowadzi do ich spełnienia. Znane jest również jako efekt Pigmaliona. Pokazuje, jak nasze wierzenia o sobie, innych, czy przyszłości mogą kształtować rzeczywistość, często nieświadomie dla nas samych. Samospełniające się proroctwo może być nacechowane zarówno pozytywnie, jak i negatywnie

Kluczowe jest zrozumienie własnych przekonań i oczekiwań oraz ich wpływu na nasze zachowania. Rozwijanie pozytywnego myślenia o sobie i innych, gotowość do akceptacji nowych doświadczeń, wyrażanie oczekiwań i przekonań w relacjach, regularna refleksja nad własnymi przekonaniami, otwarty feedback oraz praca zespołowa promująca równość i szacunek mogą pomóc w minimalizowaniu negatywnych skutków samospełniających się proroctw.

Komentarze

Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

PRZEWODNIK PSYCHOLOGICZNY

Pierwsza wizyta u psychologa lub psychoterapeuty

Pobierz darmowy przewodnik, dzięki któremu dowiesz się m. in.:

Pobierając przewodnik, zapisujesz się także do naszego psychologicznego newslettera dla pacjenta, w którym średnio raz na dwa tygodnie piszemy m. in. o skutecznych sposobach radzenia sobie ze stresem.

Umów wizytę we Wrocławiu lub online

PSYCHOLOG WROCŁAW LUB ONLINE

„Często doradzam sobie i swoim pacjentom, żeby wyobrazili sobie swoje życia za rok albo za pięć lat i żeby pomyśleli o nowych żalach, które się nazbierają w tym czasie. A potem stawiam im pytanie: ‘Jak możesz zacząć żyć teraz, żeby nie tworzyć nowego żalu? Co musisz zrobić, żeby zmienić swoje życie?”

Irvin D. Yalom

Prześlij osobie, której ten artykuł może się przydać

Mogą Cię też zainteresować podobne artykuły

zdjęcie podglądowe tematu artykułu jakim jest strategiczne terapia rodzin
Psychologia

Strategiczna terapia rodzin

Słowem wstępu Strategiczna terapia rodzin to wyjątkowe podejście, które pomaga rodzinom lepiej zrozumieć i poprawić wzajemne relacje. Jej głównym celem jest nie tylko rozwiązywanie problemów,

Czytaj więcej »
KlinikaMitraszewscy_footer

Do zobaczenia na spotkaniu

„Rozumienie jest trudne, dlatego większość ludzi ocenia.”
– Carl Gustav Jung

2023 © wszystkie prawa zastrzeżone

KlinikaMitraszewscy_footer

Do zobaczenia na spotkaniu

Psycholog Wrocław lub online

„Rozumienie jest trudne, dlatego większość ludzi ocenia.”
– Carl Gustav Jung

0
Jesteśmy ciekawi co myślisz, skomentuj!x